Khái quát văn học việt nam từ cách mạng tháng tám năm 1945 đến hết thế kỉ 20 gồm những ý chính nào.

Ôn đoạn này trên sách giáo khoa thì chỉ có nước ngợp vì chữ, mẹo cho thớt là cứ chia mốc thời gian gắn liền với lịch sử dân tộc cho dễ nhằn. Giai đoạn từ 1945 đến hết thế kỷ XX thực chất túm lại trong 3 chặng chính: 1945-1975 văn học phục vụ kháng chiến mang âm hưởng sử诗 hào hùng, từ 1975 đến 1986 là thời kỳ chuyển giao trăn trở sau chiến tranh, và từ 1986 đến hết thế kỷ là công cuộc đổi mới nhìn thẳng vào đời tư thế sự đời thường. Cứ nhớ theo sườn lịch sử ấy mà chém gió, đảm bảo vào phòng thi không bao giờ sợ lạc đề hay thiếu ý.

Tóm tắt cái đống văn học này theo tư duy sơ đồ khối IT cho dễ nhớ: giai đoạn 1945-2000 chia làm 3 "version" chính gồm 1945-1954 (kháng chiến chống Pháp), 1954-1975 (chống Mỹ) và từ 1975 đến hết thế kỉ XX (thời kỳ đổi mới). Cứ bám vào trục lịch sử dân tộc là tự khắc lòi ra đặc điểm từng thời kỳ: ca ngợi ca, hướng về đại nghĩa dân tộc ở hai giai đoạn đầu, rồi tự soi rọi, đổi mới tư duy nghệ thuật ở giai đoạn cuối thế kỉ. Cứ coi nó như mấy bản update phần mềm, bản sau fix lỗi và nhiều tính năng thực tế hơn bản trước là ôn nhanh gọn ngay.

Chơi kiểu sơ đồ tư duy (mindmap) hoặc "framework" gọn như tóm tắt báo cáo kinh doanh ấy chủ thớt ơi, đừng đọc lướt sgk làm gì cho mỏi mắt. Giai đoạn này chốt lại 3 "cục" chính là: chặng 1 kháng chiến chống Pháp (1945-1954) đi sâu vào hào khí quần chúng và sử thi; chặng 2 chống Mỹ (1954-1975) tập trung ca ngợi lòng yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng; chặng 3 từ sau 1975 đến hết thế kỷ XX là công cuộc đổi mới, nhìn nhận đời sống thế sự và góc khuất con người đời thường thực tế hơn. Cứ bám vào 3 mốc bối cảnh lịch sử ấy là tự khắc nhặt ra được ý chính để viết bài, giống như phân tích thị trường theo từng quý vậy thôi.

Ôn phần này mà đọc SGK thì dễ ngợp lắm, cứ chia ra làm 3 chặng mốc lịch sử tương ứng với 3 cuộc kháng chiến và đổi mới là nhớ hết ý chính. Bước 1 là giai đoạn 1945-1954 chống Pháp, văn học tập trung phản ánh khí thế cách mạng và ca ngợi cuộc kháng chiến trường kỳ. Bước 2 là giai đoạn 1954-1975 chống Mỹ, chủ yếu khắc họa hình ảnh người lính, lòng yêu nước và tinh thần quyết chiến quyết thắng ở cả hai miền Nam - Bắc. Bước 3 là từ 1975 đến hết thế kỷ XX, văn học chuyển hướng mạnh mẽ sang thời kỳ đổi mới, đi sâu vào những vấn đề đời thường, thế sự và nhân tình thế thái. Cứ bám sát khung ba giai đoạn này vào phòng thi là kiểu gì cũng gieo được ý, không sợ lạc đề đâu chủ thớt.

Nhìn đống lý thuyết văn học dài lê thê làm gì cho nặng RAM, cứ coi nó như một hệ điều hành được chia thành các bản update (giai đoạn) rõ ràng là xong. Điểm mấu chốt bạn cần nhớ để không bị mất điểm oan là phải bám sát vào hoàn cảnh lịch sử: 3 giai đoạn chính gồm 1945-1954 (kháng chiến chống Pháp), 1954-1975 (chống Mỹ) và từ 1975 đến hết thế kỷ XX (thời kỳ đổi mới, nhìn lại chiều sâu). Lưu ý quan trọng nhất là đừng có học vẹt từng bài, hãy tư duy theo sơ đồ khối: mỗi giai đoạn đều xoay quanh đề tài tổ quốc, chủ nghĩa anh hùng, nhưng đến đoạn sau năm 1975 thì 'source code' thay đổi hẳn sang hiện thực đời tư, thế sự và góc khuất con người. Cứ nắm chắc logic thay đổi này vào phòng thi là gõ phím ào ào, không sợ lạc đề.

Đọc SGK đoạn này đúng là cực hình vì cứ lan man phân tích từng tác phẩm. Cứ nhớ đơn giản giai đoạn từ 1945 đến hết thế kỷ XX chia làm 3 chặng gắn với lịch sử đất nước: từ 45-75 (văn học kháng chiến chống Pháp, Mỹ, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng), từ 75 đến khoảng 1986 (bắt đầu gượng dậy sau chiến tranh, hơi chững lại), và từ 1986 đến hết thế kỷ (thời kỳ đổi mới, văn học quay về đời tư, gai góc và đời thường hơn). Ôn thi thì cứ bám chặt vào bối cảnh lịch sử của từng mốc là tự suy ra được đặc điểm nội dung với nhân vật thôi chủ thớt ạ.

Vụ này đợt trước ngồi luyện thi đại học cho đứa cháu mà đọc sách giáo khoa cũng thấy nhức đầu như lúc đọc báo cáo tài chính lỗ chổng vó. Kinh nghiệm của mình là cứ gạt hếtấy cái rườm rà đi, chia cái giai đoạn từ 1945 đến hết thế kỷ XX thành 3 khúc chính để dễ "phễu" kiến thức: khúc đầu 1945-1975 văn thơ phục vụ kháng chiến ca ngợi cách mạng, khúc là giai đoạn chuyển giao từ sau 1975 đổi mới tư duy viết thực tế hơn về đời sống, và khúc cuối là thời kỳ hội nhập nở rộ đa dạng đề tài từ năm 1986 trở đi. Nhớ khung xương này là vào phòng thi quăng ý ra chiến ngon lành, không sợ lạc đề đâu chủ thớt.

Điểm mấu chốt bạn cần nhớ để không bị ngợp là chia giai đoạn này thành 3 chặng mốc lịch sử rõ ràng: 1945-1954 (kháng chiến chống Pháp), 1955-1975 (chống Mỹ) và từ 1975 đến hết thế kỷ XX (thời kỳ đổi mới). Lưu ý quan trọng là đừng cố học thuộc lòng từng bài mà hãy nắm chắc cảm hứng chủ đạo: hai chặng đầu chủ yếu viết về sử thi, anh hùng ca với cảm hứng lãng mạn, còn chặng cuối thì xoay về đời tư, thế sự và cái nhìn đa chiều hơn. Ôn theo hệ thống ý chính này đảm bảo vào phòng thi không bao giờ sợ bị lạc đề hay trừ điểm oan.

Vụ này đợt trước ngồi ôn thi đại học mình cũng ngợp thở với đống sgk, đọc xong chữ nghĩa cứ bay sạch khỏi đầu. Kinh nghiệm xương máu là cứ chia làm 3 chặng chính cho dễ thở: đoạn từ 1945 đến 1975 thì văn học chủ yếu phục vụ kháng chiến với cảm hứng sử thi và tinh thần anh hùng; đoạn từ 1975 đến 1986 là lúc văn nghệ sĩ bắt đầu nhìn nhận lại chiến tranh và đời sống; còn từ 1986 đến hết thế kỷ XX là giai đoạn đổi mới toàn diện, đề cập sâu sắc hơn đến đời tư thế sự và những góc khuất con người. Cứ nhớ khung ba mốc thời gian này là vào phòng thi cân tất mọi thể loại đề bài luôn nhé chủ thớt.

Kinh nghiệm của mình là cứ làm theo hướng dẫn chuẩn, đừng nghe theo mấy mẹo truyền tai trên mạng kẻo lại tốn thêm chi phí và thời gian.